اسپوندیلیت انکیلوزان[1] 

اسپوندیلیت انکیلوزان (‏AS)‏ یک بیماری طولانی‌مدت (‏مزمن[2])‏ است که در آن ستون فقرات و دیگر نواحی بدن دچار التهاب می‌شوند. ​علائم AS می‌تواند متفاوت باشد اما معمولاً شامل موارد زیر می باشد: 

درد و خشکی کمر که با ورزش بهبود می‌یابد و با استراحت تسکین نمی‌یابد.

درد و تورم در سایر نقاط بدن مثل مفصل ران، زانو و دنده‌ها

خستگی[3]

این علائم معمولاً به تدریج، در طول چند ماه یا چند سال، ایجاد می­شوند و ممکن است در طول زمان متناوباً خاموش و روشن شوند. در برخی افراد، بیماری با گذشت زمان بهتر می‌شود اما برای برخی دیگر می‌تواند به آرامی بدتر شود. 

​ در AS ، نواحی مختلف ستون فقرات و دیگر مفاصل ملتهب می‌شوند.  علاوه بر ایجاد درد، خشکی و تورم، این التهاب می‌تواند در طول زمان به بدن آسیب بزند و در برخی موارد می‌تواند منجر به جوش خوردن  (اتصال) برخی از استخوان‌های ستون فقرات به یکدیگر شود. این اتصال ستون فقرات به نام انکیلوز شناخته می‌شود.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر علائم پایدار AS را دارید، باید به پزشک مراجعه کنید. اگر پزشک عمومی فکر می‌کند که ممکن است این بیماری را داشته باشید، باید به یک متخصص روماتولوژی[4] (‏متخصص بیماری­های مفاصل و عضلات) ‏مراجعه کنید تا آزمایشات دیگر و در صورت لزوم درمان را انجام دهید. ​

اسپوندیلیت انکیلوزان چقدر شایع است؟

AS  ابتدا در نوجوانان و جوانان ایجاد می­شود. در بیشتر موارد در افراد 30-20 سال آغاز شده و تنها تعداد کمی از موارد هستند که بیماری در افراد بالای ۴۵ سال شروع شده است. ​

این بیماری در مردان حدود سه برابر شایع‌تر از زنان است.

درمان اسپوندیلیت انکیلوزان 

هیچ درمانی برای AS وجود ندارد و برگرداندن آسیب ناشی از این بیماری ممکن نیست. با این حال، درمان­ هایی برای کاهش علائم و کمک به پیشگیری و یا تأخیر در پیشرفت آن در دسترس است. ​

در بیشتر موارد، درمان شامل ترکیبی از موارد زیر می باشد:

تمرینات به صورت انفرادی یا گروهی برای کاهش درد و خشکی

فیزیوتراپی که در آن از روش‌های فیزیکی مانند ماساژ برای تسکین و افزایش انعطاف‌پذیری ستون فقرات[5] استفاده می‌شود. ​

داروهایی برای تسکین درد و کاهش التهاب مانند مسکن ها یا داروهای دیگر 

گاهی اوقات جراحی برای ترمیم مفاصل آسیب‌دیده و یا انحناهای شدید در ستون فقرات مورد نیاز است، اما شایع نیست. ​

پیش ­آگهی

پیش ­آگهی AS  بسیار متغیر است. برای برخی افراد، این وضعیت بعد از یک دوره اولیه التهاب بهبود می‌یابد، در حالی که در برخی دیگر می‌تواند به تدریج بدتر شود. ​حدود ۷۰ تا ۹۰ درصد از افراد دارای AS  در بلندمدت کاملاً مستقل یا با حداقل معلولیت باقی می‌مانند. با این حال، برخی از افراد در نهایت به خاطر جوش خوردن استخوان‌های ستون فقرات خود در یک وضعیت ثابت و آسیب به سایر مفاصل مثل ران و یا زانو دچار معلولیت شدید می‌شوند. ​معمولاً با درمان‌های مدرن، AS  امید به زندگی را چندان کاهش نمی‌دهد، اگرچه که این بیماری با افزایش خطر سایر مشکلات بالقوه تهدیدکننده حیات همراه است. ​برای مثال، AS می‌تواند منجر به پوکی استخوان (‏تضعیف استخوان‌ها)‏، شکستگی‌های ستون فقرات و بیماری‌های قلبی عروقی[6] (‏گروهی از بیماری­ های مؤثر بر قلب و عروق خونی)‏ شود. ​

علائم اسپوندیلیت انکیلوزان 

علائم اسپوندیلیت انکیلوزان (‏AS)‏ می‌تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد، اما معمولاً به آرامی، طی چند ماه یا چند سال ایجاد می‌شود. ​AS معمولاً برای اولین بار در طول ایام نوجوانی یا اوایل بزرگسالی آغاز می ­شود. علائم این بیماری ممکن است در طول سال‌ها بهبود یافته و یا بدتر شود. ​

علائم اصلی

علائم اصلی AS در زیر توضیح داده شده‌است، اگر چه اگر شما بیماری را داشته باشید ممکن است تمام این علائم را بروز ندهید. ​

درد و خشکی کمر : کمردرد و خشکی آن معمولاً نشانه‌های اصلی AS هستند. ممکن است متوجه شوید که درد با ورزش بهتر می‌شود اما استراحت نقشی در بهتر یا بدتر شدن آن ندارد. ​درد و خشکی هنگام صبح و در شب بدتر است و ممکن است به خاطر درد به طور پیوسته در طول شب از خواب بیدار شوید. ​

التهاب مفصل (آرتریت) : AS علاوه بر ایجاد علائم در پشت و ستون فقرات، می‌تواند باعث التهاب مفاصل (‏آرتریت[7])‏ در دیگر قسمت‌های بدن مثل مفصل ران و زانوها شود. علائم اصلی آرتریت عبارتند از:

حرکت دردناک مفصل مبتلا

درد هنگام معاینه[8] مفصل مبتلا

تورم و گرمی در ناحیه درگیر

انتزیت​[9] :انتزیت، التهاب دردناکی است که در محل اتصال یک استخوان به تاندون[10] (‏طناب محکمی که ماهیچه‌ها را به استخوان‌ها متصل می‌کند) ‏و یا یک رباط (‏یک رشته بافت که استخوان‌ها را به یکدیگر متصل می‌کند) ‏ایجاد می­ شود. ​

مکان‌های شایع انتزیت عبارتند از:

بالای استخوان ساق

پشت پاشنه (‏تاندون آشیل)[11]

زیر پاشنه

محل اتصال دنده‌ها به استخوان جناغ

اگر دنده‌ها درگیر شوند، ممکن است درد قفسه سینه داشته باشید و باز شدن قفسه‌سینه به هنگام تنفس عمیق مشکل باشد.

خستگی : خستگی یک علامت شایع در AS های درمان‌نشده است و می‌تواند باعث احساس خستگی و کمبود انرژی در شما شود. ​

تشخیص اسپوندیلیت انکیلوزان

تشخیص‏ AS می‌تواند مشکل باشد زیرا بیماری به آرامی رشد می‌کند و هیچ تست قطعی برای تأیید تشخیص آن وجود ندارد. ​ اگر فکر می­کنید به AS مبتلا هستید، اولین کار مراجعه به پزشک عمومی می­باشد. پزشک در مورد علائم شما، از جمله اینکه چه علائمی دارید، چه زمانی شروع شده ­اند و چه مدت آن‌ها را داشته‌اید، خواهد پرسید. ​کمردرد مرتبط با AS می‌تواند کاملاً واضح باشد. به طور مثال معمولاً با استراحت بهبود نمی‌یابد و ممکن است شما را در طول شب بیدار کند. ​

آزمایش اسپوندیلیت انکیلوزان

آزمایش خون

اگر پزشک عمومی به AS شک کرده باشد، ممکن است آزمایش خونی برای بررسی علائم التهاب در بدن شما درخواست کند. التهاب در ستون فقرات و مفاصل یکی از علائم اصلی این بیماری است. اگر نتایج آزمایشات نشان ‌دهد که التهاب دارید، برای آزمایش‌های بیشتر به متخصص روماتولوژی ارجاع داده می‌شوید. روماتولوژیست، متخصص بیماری­ های عضلات و مفاصل است. ​

آزمایش­ های بیشتر 

متخصص روماتولوژی تصویربرداری برای بررسی ستون فقرات و لگن را در کنار آزمایش‌های خونی انجام خواهد داد. که در زیر توضیح داده شده‌اند. ​

رادیوگرافی (عکس اشعه‌ی ایکس) [12]

یک رادیوگرافی از قسمت پایین کمر می‌تواند آسیب به مفاصل در قاعده ستون فقرات (‏مفاصل ساکروایلیاک[13] یا خاصره­ای خاجی) ‏و استخوان جدید در حال شکل‌گیری بین مهره‌ها (‏استخوان‌های ستون فقرات )‏ را نشان دهد که علایم شایع AS پیشرفته هستند.

MRI 

​ تصویربرداری تشدید مغناطیسی (‏MRI) ‏ممکن است تغییراتی را در مفاصل خاصره­ای خاجی نشان دهد که احتمالاً در رادیوگرافی دیده نمی­شوند. هم چنین ممکن است هر گونه التهاب رباط‌ها[14] را در منطقه ستون فقرات نشان دهد. ​

سونوگرافی 

سونوگرافی می‌تواند التهاب بافت‌های (‏تاندون‌ها و رباط‌های) ‏متصل به استخوان‌ها را تشخیص دهد. ​

آزمایش ژنتیک

آزمایش ژنتیک گاهی اوقات ممکن است انجام شود تا حضور ژن HLA - B27 را که در بیشتر افراد مبتلا به  AS  یافت می‌شود، بررسی کند. ​ این امر می‌تواند به تشخیص AS کمک کند، اما کاملاً قابل‌اعتماد نیست چون همه افراد مبتلا  این ژن را ندارند و برخی افراد این ژن را بدون ابتلا به بیماری AS دارند. ​

تأیید تشخیص اسپوندیلیت انکیلوزان

اگر چه اسکن‌ها گاهی اوقات می‌توانند التهاب ستون فقرات و جوش­ خوردگی ستون فقرات (‏انکیلوز) ‏را نشان دهند، اما آسیب به ستون فقرات را نمی­توان همیشه در مراحل اولیه AS تشخیص داد. ​به همین دلیل اغلب تشخیص دشوار است. در بسیاری از موارد تأیید تشخیص یک فرآیند طولانی است که می‌تواند سال‌ها طول بکشد. ​ اگر تصویر رادیوگرافی ساکروایلئیت[15] (‏التهاب مفاصل خاصره­ای خاجی)‏ را نشان دهد و شما حداقل یکی از موارد زیر را داشته باشید، تشخیص AS تأیید می ­شود:

حداقل سه ماه کمردرد که با ورزش بهتر شده ولی با استراحت بهبود نمی‌یابد. ​

محدودیت حرکتی در مهره­ های کمری ستون فقرات (‏پایین کمر )

محدود شدن اتساع قفسه سینه در مقایسه با سن و جنس شما

اگر شما هر سه این ویژگی‌ها را داشته باشید اما ساکروایلئیت نداشته باشید و یا اگر فقط ساکروایلئیت داشته باشید، تشخیص “اسپوندیلیت انکیلوزان احتمالی” داده می‌شود. ​

درمان اسپوندیلیت انکیلوزان 

هیچ درمانی برای اسپوندیلیت انکیلوزان (‏AS) ‏وجود ندارد، اما درمان برای کمک به کاهش علائم موجود است. ​همچنین درمان می‌تواند در به تأخیر انداختن و یا پیشگیری از فرآیند خشک شدن ستون فقرات کمک کند. ​

در بیشتر موارد، درمان شامل ترکیبی از ورزش، فیزیوتراپی و دارو است که در زیر توضیح داده شده‌است. ​

فیزیوتراپی و ورزش

فعالیت فیزیکی منظم می‌تواند شکل و دامنه حرکتی ستون فقرات شما را بهبود بخشد و از خشک شدن[16] و دردناک شدن ستون فقرات جلوگیری کند. ​علاوه بر فعالیت فیزیکی، فیزیوتراپی  بخش کلیدی درمان AS است. یک فیزیوتراپیست (‏یک مراقبت حرفه ­ای آموزش‌دیده که از روش‌های فیزیکی برای درمان استفاده می­کند) ‏می‌تواند در مورد مؤثرترین تمرینات مشاوره داده و یک برنامه ورزشی برای شما آماده کند. ​

انواع فیزیوتراپی توصیه‌شده برای AS شامل:

یک برنامه ورزشی گروهی که در آن با دیگران ورزش می‌کنید.

یک برنامه ورزشی انفرادی که خودتان به تنهایی ورزش می­کنید.

ماساژ عضله و دیگر بافت‌های نرم برای تسکین درد و بهبود حرکات استفاده می‌شوند (‏استخوان‌های ستون فقرات هرگز نباید دستکاری شوند چون می‌تواند باعث آسیب در افراد دچار AS شود).

آب‌درمانی[17]: تمرین در آب (‏معمولاً یک استخر گرم و کم‌عمق و حمام ویژه آب‌درمانی) و‏ شناور بودن در آب، راه رفتن را آسان‌تر می‌کند و گرما می‌تواند عضلات شما را نرم کند. ​برخی افراد ترجیح می‌دهند شنا یا ورزش کنند تا انعطاف‌پذیر باقی بمانند. این کار معمولاً خوب است، اگر چه برخی از تمرینات و حرکات کششی روزانه نیز مهم هستند. ​اگر در مورد ورزشتان مطمئن نبودید، پیش از شروع یک ورزش یا تمرین جدید با روماتولوژیست یا فیزیوتراپ مشورت کنید. ​

داروها 

تا زمانی که به یک روماتولوژیست مراجعه کنید، برای کنترل بیماری ممکن است به مسکن نیاز داشته باشید. روماتولوژیست ممکن است به تجویز مسکن ادامه دهد، اگرچه که همیشه به آن‌ها نیازی نیست. ​

داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (‏NSAID) 

اولین نوع مسکن تجویز شده، یک داروی ضد التهاب غیراستروئیدی (‏NSAID) است که علاوه بر کاهش درد، التهاب مفاصل را نیز کاهش می ­دهد.

نمونه‌هایی از NSAID ها ایبوپروفن[18]، ناپروکسن[19] و دیکلوفناک[20] است. پزشک عمومی یا متخصص روماتولوژی شما هنگام تجویز NSAID ها، سعی خواهد کرد داروئی که برای شما مناسب است را انتخاب کرده و کم‌ترین مقدار ممکن که علائم شما را تسکین می­دهد را تجویز کند. مقدار مصرفی شما در صورت لزوم کنترل و بررسی خواهد شد. ​

استامینوفن 

اگر   NSAIDها برای شما مناسب نباشد، یک داروی ضد درد جایگزین، مانند استامینوفن، می‌تواند تجویز شود. استامینوفن به ندرت عوارض جانبی دارد و می‌تواند در زنان باردار و شیرده، مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، ممکن است برای افراد با مشکلات کبدی، مناسب نباشد. ​

داروهای ضدTNF 

اگر نتوان علائم بیماری را با استفاده از مسکن‌ها و یا ورزش و کشش کنترل کرد، ممکن است داروهای ضد TNF  لازم باشند. TNF یک ماده شیمیایی است که هنگام التهاب بافت از سلول­ها ترشح می‌شود. ​ داروهای ضد TNF تزریقی هستند و از اثرات TNF جلوگیری کرده و التهاب ناشی از AS را در مفاصل کاهش می ­دهند. نمونه‌هایی از داروهای ضد TNF، آدالیموماب[21]، اتانرسپت[22] و گولیموماب[23] هستد.

کورتیکواستروئیدها [24]

کورتیکواستروئیدها یک اثر ضد التهابی قدرتمند دارند و می‌توانند به شکل قرص یا تزریقی توسط افراد مبتلا به AS مصرف شوند. ​اگر یک مفصل خاص التهاب داشته باشد، کورتیکواستروئیدها می‌توانند مستقیماً به آن مفصل تزریق شوند. بعد از تزریق، باید مفصل را تا ۴۸ ساعت استراحت دهید. معمولاً تزریق کورتیکواستروئید تا سه بار در سال، با حداقل سه ماه فاصله بین تزریقات در همان مفصل انجام می­شود. ​

دارو های ضد روماتوئیدی تعدیل­ کننده بیماری (DMARD)

DMARDها داروهای جایگزینی هستند که اغلب برای درمان انواع دیگر آرتریت به کار می‌روند. DMARD ها ممکن است برای AS تجویز شوند، اگرچه آن‌ها فقط در درمان درد و التهاب در مفاصل دیگر نواحی بدن به غیر از ستون فقرات مفید هستند. ​دو DMARD گاهی اوقات برای درمان التهاب مفاصل غیر از ستون فقرات استفاده می‌شوند که شامل سولفاسالازین[25] و متوترکسات[26] هستند. ​

جراحی

بیشتر افراد مبتلا به AS نیاز به جراحی ندارند. ​با این حال، در مواردی که مفصل به شدت آسیب‌دیده باشد، جراحی تعویض مفصل می‌تواند برای بهبود درد و حرکت در مفصل درگیر  توصیه شود. به عنوان مثال، اگر مفاصل ران درگیر شوند، تعویض مفصل ران ممکن است انجام شود. ​در موارد نادر، در صورت خم شدن ستون فقرات، جراحی اصلاحی ممکن است مورد نیاز باشد. ​

پیگیری

با رشد تدریجی علائم AS و تمایل به خاموش و روشن شدن علائم، شما باید برای معاینه منظم به متخصص روماتولوژی یا پزشک عمومی مراجعه کنید. آن‌ها از درستی درمان شما اطمینان حاصل خواهند کرد و ممکن است معاینات فیزیکی را برای بررسی سیر بیماری انجام دهند. که احتمالاً شامل مجموعه ­ای از آزمایش‌های خون و یا عکس اشعه ایکس باشد، مانند همان آزمایشاتی که در زمان تشخیص داشتید. هر گونه عارضه اسپوندیلیت انکیلوزان، به محض ایجاد، درمان خواهد شد.

عوارض اسپوندیلیت انکیلوزان 

‏ AS یک بیماری پیچیده است که می‌تواند بسیاری از قسمت‌های بدن شما را تحت‌ تأثیر قرار دهد. این بیماری می‌تواند در زندگی روزمره شما مشکلاتی ایجاد کند و منجر به بیماری‌های بیشتری شود. ​برخی از مشکلات مرتبط با AS در زیر مشخص شده‌اند.

کاهش انعطاف‌پذیری

اگر چه بیشتر بیماران AS در درازمدت کاملاً مستقل یا با حداقل معلولیت باقی می‌مانند، اما در هر ۱۰ نفر مبتلا، 4 نفر در نهایت حرکات ستون فقرات­شان به شدت محدود خواهد شد. ​ این بیماری معمولاً در نتیجه اتصال استخوان‌های ستون­ فقرات، قسمت پایینی کمر را درگیر می ­کند. جوش ­خوردگی ستون­ فقرات می‌تواند باعث مشکلاتی در حرکات ستون­ فقرات شده و وضعیت بدن شما در یک وضعیت ثابت ‌شود، اگر چه در بیشتر موارد منجر به ناتوانی شدید نمی‌شود. ​در موارد نادر، جراحی ممکن است برای اصلاح انحنای شدید در ستون فقرات توصیه شود.

آسیب مفاصل 

 AS می‌تواند باعث التهاب مفاصل مثل مفاصل زانو و ران شود. این امر می‌تواند به مفاصل درگیر در طول زمان آسیب بزند و باعث درد و مشکلات حرکتی در آن‌ها شود. ​اگر یک مفصل به طور خاص آسیب ببیند، ممکن است برای جایگزین کردن آن با یک مفصل مصنوعی به جراحی نیاز داشته باشید. ​

التهاب عنبیه[27]

حالتی است که گاهاً با AS همراه بوده و بخش جلویی چشم قرمز و متورم می‌شود. این بیماری معمولاً تنها یک چشم را درگیر می­کند نه هر دو چشم را. ​ چشم شما ممکن است قرمز، دردناک و حساس به نور (‏فتوفوبیا[28])‏ شود. همچنین ممکن است دید شما تار یا تیره شود. اگر AS دارید و فکر می­کنید دچار التهاب عنبیه شده ­اید باید هرچه زودتر به پزشک مراجعه کنید، زیرا اگر به خوبی درمان نشود می­تواند به بخشی یا تمام بینایی شما آسیب بزند. اگر پزشک عمومی به التهاب عنبیه شک کند، شما را فوراً برای درمان به چشم پزشک[29] ارجاع می­دهد. ​ایریتیس معمولاً با قطره ­های کورتیکواستروئید درمان می‌شود.

پوکی استخوان و شکستگی­ های ستون­ فقرات

پوکی استخوان بیماری است که در آن استخوان‌ها ضعیف و شکننده می‌شوند. درAS ، پوکی استخوان می‌تواند در ستون ­فقرات ایجاد شده و شکستگی استخوان­ های ستون ­فقرات را افزایش دهد. با افزایش مدت زمان ابتلا به این بیماری، این خطر بیشتر می‌شود. ​اگر دچار پوکی استخوان شوید، معمولاً برای کمک به تقویت استخوان به دارو نیاز دارید. داروهایی وجود دارند که می‌توانند برای درمان پوکی استخوان به کار روند، این داروها می­توانند به صورت خوراکی یا تزریقی استفاده شوند. ​

بیماری‌های قلبی و عروقی[30] (CVD)

 CVD اصطلاحی کلی در مورد بیماری ­های قلب و عروق خونی مانند سکته قلبی و بیماری­ های قلبی است. ​اگر شما AS دارید، ممکن است خطر افزایش یافته ­ای نسبت به ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی (‏CVD) داشته باشید. با توجه به این خطر افزایش‌یافته، مهم است که برای به حداقل رساندن احتمال ابتلای به بیماری­های قلبی عروقی اقدام کنید.​ ​روماتولوژیست می‌تواند در مورد تغییرات سبک زندگی برای کاهش خطر بیماری ­های قلب و عروق، به شما مشاوره دهد. این تغییرات شامل:

اگر سیگار می­ کشید، ترک کنید.

اگر اضافه وزن دارید، لاغر شوید. ​

انجام تمرینات ورزشی منظم به مدت ۱۵۰ دقیقه در هفته می‌تواند سلامتی شما را به میزان زیادی بهبود بخشد. ​

تغییراتی در رژیم غذایی خود ایجاد کنید تا شرایط قابل کنترل مانند دیابت و یا فشار خون بالا را کنترل کنید. ​همچنین ممکن است برای کاهش فشار خون و یا سطح کلسترول خون شما دارو تجویز شود. ​

مشکلات اشتغال 

​​​​به مرور زمان، AS می‌تواند به طور فزاینده‌ای بر توانایی شما در انجام کار تأثیر بگذارد. برخی بیماران بعد از این هرگز قادر به کارکردن نخواهند بود و سایرین نیز ممکن است زندگی شغلی­شان تغییر کند. برای مثال ممکن است به کار پاره ­وقت، کار در منزل  و کارهای غیرفیزیکی رو بیاورند. در هنگام کار، حفظ وضعیت بدنی صحیح در هنگام نشستن یا ایستادن­ های طولانی لازم است. باید به طور منظم بلند شده، حرکات کششی انجام داده و راه بروید. این یعنی در محل کار به طور منظم نیاز به وقت های استراحت دارید.

[1] Ankylosing spondylitis (AS)

[2] chronic

[3] fatigue

[4] rheumatologist

[5][5] spinal

[6] cardiovascular disease

[7] arthritis

[8] tenderness

[9] Enthesitis

[10] tendon

[11] Achilles tendon

[12] X-Ray

[13] sacroiliac

[14] ligament

[15] sacroiliitis

[16] stiffness

[17] hydrotherapy

[18] ibuprofen

[19] naproxen

[20] diclofenac

[21] adalimumab

[22] etanercept

[23] golimumab

[24] Corticosteroids

[25] sulfasalazine

[26] methotrexate

[27] Iritis

[28] photophobia

[29] ophthalmologist

[30] Cardio Vascular Diseases (CVD)